แต่ละระดับชั้น เรียนอะไร

ประถม

เมื่อก้าวเข้าสู่ประถม 1 ถือเป็นเด็กวัยเรียนอย่างแท้จริง

ประถม 1

เริ่มแนะนำให้รู้จักตัวอักษร ตัวเลข อาณาจักรของถ้อยคำ/เสียง ผ่านเรื่องราวที่มีชีวิตชีวา

เด็ก ป.1 ดุจดังสะพานเชื่อมต่อระหว่างเด็กอนุบาลกับเด็กประถม เด็กพร้อมแล้วที่จะเรียนรู้อย่างเป็นทางการ หากแต่เด็กยังคงมีสภาวะสำนึกคล้ายเด็กอนุบาล เด็กยังคงมีจินตนาการเปี่ยมล้น การอธิบายด้วยภาพหรือใช้ภาษานิทานยังคงได้ผลดี ยังไม่เหมาะกับการอธิบายโดยใช้เหตุผล

การเรียนในระดับนี้เริ่มจากการแนะนำให้รู้จักตัวอักษร ตัวเลข อาณาจักรของถ้อยคำ/เสียง อาณาจักรของจำนวน/ตัวเลข/การนับ โดยเด็กจะได้เรียนผ่านเรื่องเล่าที่มีชีวิตชีวา เน้นการบ่มเพาะการอยู่ร่วมกันในห้องอย่างเป็นหนึ่งเดียว ปลูกฝังระเบียบวินัยและนิสัยที่ดี และให้ภาพของโลกและชีวิตผ่านเทพนิยาย

ประถม 2

เด็กๆ ต้องการเรื่องราวที่สอดคล้องกับความเป็นจริงมากขึ้น มีภาวะอารมณ์ชอบ-ไม่ชอบ พอใจ-ไม่พอใจ คำถามเกี่ยวกับความดี-ไม่ดี ปรากฏขึ้นในใจมากมาย จึงให้การศึกษาโดยการฉายให้เห็นภาพของมนุษย์ทั้งสองด้าน ผ่านเรื่องเล่าสุภาษิตที่เกี่ยวกับสัตว์ หรือนิทานอีสป

ธรรมชาติของเด็ก ป. 1 และ ป. 2 มีส่วนคล้ายคลึงกันมาก ในชั้นนี้จึงเป็นการดำเนินการก่อสร้างต่อเติมรายละเอียดเพิ่มจากเดิมที่ได้วางรากฐานไว้แล้ว เด็กวัยนี้เริ่มรับรู้ตัวเองแยกออกจากโลกหรือสภาพแวดล้อมรอบข้าง เด็กวัยนี้ต้องการเรื่องราวที่สอดคล้องกับความเป็นจริงมากขึ้น ในช่วงวัยนี้ภาวะอารมณ์ ชอบ-ไม่ชอบ พอใจ-ไม่พอใจ คำถามเกี่ยวกับความดี-ไม่ดี ปรากฏขึ้นในใจมากมาย

การให้การศึกษาโดยการฉายให้เห็นภาพของมนุษย์ทั้งสองด้าน คือ ด้านที่มืดมิด/ไม่ดี ผ่านเรื่องเล่าสุภาษิตที่เกี่ยวกับสัตว์หรือนิทานอีสป กับด้านที่เชิดชูลักษณะอันน่ายกย่องของมนุษย์ ผ่านตำนานนักบุญ นักบวช ชาดก จึงเหมาะกับวัยนี้ โดยมีวิชาหลัก คือ ภาษาไทยและเลข

ประถม 3

เริ่มรู้สึกว่าตัวเองไม่ใช่สิ่งเดียวกับโลกอีกต่อไป เราคือเรา เป็นอิสระ และเริ่มตั้งคำถามในสิ่งที่ไม่เคยสงสัยมาก่อน เด็กวัยนี้ต้องการรู้ว่า มนุษย์มีความสามารถ มีศักยภาพที่จะทำอะไรได้บ้าง เพื่อให้ตนอยู่รอดและเป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น ซึ่งตัวเขาเองก็ทำได้เช่นกัน

เริ่มตั้งคำถามในสิ่งที่ไม่เคยสงสัยมาก่อน เช่น พ่อแม่เป็นพ่อแม่เราจริงหรือเปล่า ทำไมจึงเรียกว่าต้นอ้อ สนใจทุกสิ่งที่เป็นการลงมือทำ เช่น รองเท้าทำมาจากอะไร และมีประสบการณ์ในระดับจิตวิญญาณเช่นเดียวกับเด็ก 3 ขวบ เด็กวัยนี้จะรู้สึกถึงความทุกข์ของการอยู่คนเดียว เหงา เช่นเดียวกับความพอใจที่ได้อยู่ตามลำพัง รู้ว่าความตายคืออะไร รู้สึกถึงความไม่แน่นอน ความสัมพันธ์กับธรรมชาติ กับสิ่งที่ดำรงอยู่ตลอดกาล รับรู้ความสัมพันธ์กับผู้อื่นและกับตัวของเราเอง

ในชั้นประถม 3 เป็นจุดเปลี่ยนของเด็กวัย 8-9 ขวบ ที่จะรู้สึกว่าตัวเองไม่ใช่สิ่งเดียวกับโลกอีกต่อไป เราคือเรา เป็นอิสระ และเริ่มตั้งคำถามในสิ่งที่ไม่เคยสงสัยมาก่อน เช่น พ่อแม่เป็นพ่อแม่เราจริงหรือเปล่า ทำไมจึงเรียกว่าต้นอ้อ สนใจทุกสิ่งที่เป็นการลงมือทำ เช่น รองเท้าทำมาจากอะไร และมีประสบการณ์ในระดับจิตวิญญาณเช่นเดียวกับเด็ก 3 ขวบ เมื่อเริ่มกล่าวถึงตัวเองว่า “ฉัน” เมื่อตัวตนของเด็กยังไม่เกิดอย่างสมบูรณ์ เด็กจะรู้สึกถึงความทุกข์ของการอยู่คนเดียว เหงา เช่นเดียวกับความพอใจที่ได้อยู่ตามลำพัง รู้ว่าความตายคืออะไร รู้สึกถึงความไม่แน่นอน ความสัมพันธ์กับธรรมชาติ กับสิ่งที่ดำรงอยู่ตลอดกาล ความสัมพันธ์กับผู้อื่นและกับตัวของเราเอง เด็ก 9 ขวบแบ่งขั้วตรงข้ามอย่างชัดเจน ระหว่างพระเอกกับผู้ร้าย ดีกับเลว

วัยเปลี่ยนผ่าน

เด็กมีคำถามในใจว่า “ฉันคือใคร” เป็นช่วงเวลาของความยุ่งยาก และอาจก่อให้เกิดการก้าวออกนอกลู่ทาง หรือเกิดพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ เด็กที่ไม่ได้รับความอบอุ่นพอ จะแสวงหาความสำเร็จจากภายนอก บางครั้งอาจหลงผิดใช้ความรุนแรง ปราศจากการยั้งคิดในการทำงานและการใช้ชีวิต เด็ก 9 ขวบจำเป็นต้องมีใจที่สงบ เข้มแข็ง มีความคิดที่ชัดเจน สามารถควบคุมอารมณ์ตนเองได้

การศึกษาที่ซัพพอร์ตการเปลี่ยนผ่าน รู้ที่มาที่ไป

วัยเด็กที่สดใสจบสิ้นลงแล้ว จินตนาการอันเพริศแพร้วเป็นเพียงอดีตเท่านั้น เด็กได้ลงมาสู่โลกอย่างแท้จริง โลกภายในและภายนอกที่เคยเป็นหนึ่งเดียวกันบัดนี้กลับขาดสะบั้นลงกลายเป็นสองโลกที่แยกจากกันโดยสิ้นเชิง ภาวะโดดเดี่ยว หวาดกลัว ลังเลกับสิ่งใหม่ที่เกิดขึ้นซึ่งเด็กวัยนี้ต้องเผชิญนั้น การศึกษาดูแลเขาโดยการเล่าการกำเนิดโลกจากตำนานต่างๆ เพื่อให้เด็กมั่นใจและรู้ที่มาที่ไปว่ามนุษย์เป็นใคร บทเรียนเรื่องการทำนา การเลี้ยงสัตว์ที่ทำให้เด็กได้เชื่อมโยงกลับสู่พื้นโลกอีกครั้ง บทเรียนเรื่องการชั่งตวงวัด เวลาและนาฬิกา ระบบเงินตรา เหล่านี้ล้วนทำให้เขารู้ว่า มนุษย์มีความสามารถ มีศักยภาพที่จะทำอะไรได้บ้าง เพื่อให้ตนอยู่รอดและเป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น ซึ่งตัวเขาเองก็ทำได้เช่นกัน

ในชั้นเรียนประถม 3 ครูมีการเล่านิทานพระคัมภีร์เก่า ตำนานของบุคคลต่างๆ เช่น กำเนิดโมเสส จะให้เนื้อหาที่เสริมจินตนาการและพื้นฐานจริยธรรม เด็กจะเข้าใจถึงสิ่งที่เป็นนิรันดร์ และพบความสัมพันธ์กับตัวเองและผู้อื่นผ่านการแสดงละครในนิทาน เด็กจะได้อ่านและเขียนไทยมากขึ้น หัดอ่านหนังสือจากเรื่องสั้นที่มีภาษางดงาม คูณหารได้ซับซ้อนขึ้นและสอดคล้องกับชีวิตประจำวัน เด็กๆ จะได้สร้างบ้าน เด็กๆ ได้ใช้อวัยวะส่วนต่างๆ ของร่างกายมาเป็นเครื่องมือวัด เช่น คืบ วา ศอก นิ้ว ฟุต หลังจากนั้นเด็กๆ จะได้ร่วมกันลงมือสร้างบ้านริมนาหลังน้อย ซึ่งส่งเสริมการพัฒนาด้านในของเด็กด้วย

ทุกเช้าเด็กๆ จะท่องบทกลอนเปิดวัน ร้องเพลงที่มีความหมายและความงดงามทางภาษา หรือท่องบทกลอน เพื่อเป็นการพัฒนาการใช้ภาษาและอารมณ์ความรู้สึก เรียนรู้จังหวะ พร้อมกับการเคลื่อนไหวร่างกาย ตบมือ ย่ำเท้า แล้วจึงนำสู่บทเรียนวิชาหลัก

ประถม 4

เด็กวัยนี้มีพลังทำงานและสร้างสรรค์มากมาย รู้เนื้อรู้ตัวแยกตัวเองออกจากสิ่งรอบตัว การศึกษาที่เหมาะสมจะช่วยสร้างความเข้มแข็งและความสงบในใจให้กับเด็ก โดยเน้นไปที่การศึกษาเกี่ยวกับตัวมนุษย์เอง และอาณาจักรสัตว์

เด็กเติบโตขึ้นและเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง

เด็กวัยนี้มีพลังทำงานและสร้างสรรค์มากมาย พวกเขาก้าวผ่านช่วงเวลาแห่งความเปลี่ยนแปลงในขวบปีก่อนมาแล้ว มาบัดนี้เขารู้สึกถึงเนื้อตัวของเขาที่แยกออกจากสิ่งรอบตัวอย่างสิ้นเชิง ในภาวะที่แยกจากโลกนี้ เด็กต้องการการศึกษาที่สร้างความเข้มแข็งและความสงบในใจให้กับเด็ก ซึ่งก็คือ การศึกษาเกี่ยวกับตัวมนุษย์เอง

เรียนอาณาจักรสัตว์ เรียนรู้ตัวเองจากสัตว์

การศึกษาให้เห็นถึงคุณค่าและความน่าอัศจรรย์ของการเป็นมนุษย์นั้น วิธีการที่ดีที่สุดคือการศึกษาเกี่ยวกับอาณาจักรสัตว์ เมื่อได้เรียนรู้สัตว์ที่มีจุดเด่นต่างๆ เช่น

• หมึกกระดองมีช่วงหัวที่เด่น มีดวงตาที่ฉับไว เคลื่อนไหวช้าแต่แม่นยำ
• วัวมีถึง 4 กระเพาะ กินหญ้าได้ครั้งละจำนวนมากๆ
• ม้ามีขาที่แข็งแรง วิ่งได้เร็วและไกล
• ในขณะที่มนุษย์อาจไม่มีอะไรโดดเด่นเท่าสัตว์ ตาไม่ได้แหลมคม วิ่งก็ช้ากว่าม้า กินได้นิดเดียว แต่มีเพียงมนุษย์เท่านั้นที่มีหลังที่เหยียดตรงตั้งฉากกับพื้นโลก สามารถก้าวเดินโดยที่มือเป็นอิสระ สามารถหยิบจับทำอะไรก็ได้ มีเพียงมนุษย์เท่านั้นที่ธรรมชาติมอบมือที่เป็นอิสระมาเพื่อให้ทำสิ่งดีๆ เพื่อโลกใบนี้

แยกออกมาเป็นตัวเอง และต้องดูแลและรับผิดชอบผู้อื่นด้วย

และในภาวะที่เขารู้สึกแยกออกมาจากทุกสิ่งนี้ ควรให้การศึกษาที่ทำให้เกิดการรับรู้ว่า เมื่อเขาแยกออกมาเป็นตัวเองแล้ว เขาควรต้องดูแลและรับผิดชอบผู้อื่นด้วย

• การสอนเรื่องเศษส่วนในวิชาเลข สอดรับกับภาวะของการแยกตัว
• การสอนเครื่องดนตรีอังกะลุง ที่แต่ละคนต้องบรรเลงร่วมกันจึงจะเป็นเพลงก็ส่งเสริมภาวะของการแยกตัวที่ยังมีความรับผิดชอบดูแลผู้อื่น

นอกจากนี้การฟังเรื่องเล่าอย่างตำนานชาวเหนือ Norse Mythology เรื่องราวการต่อสู้ระหว่างเทพกับยักษ์ที่ต่างฝ่ายต่างก็รู้ว่าสักวันหนึ่งสงครามจะบังเกิด ต่างก็ดำรงอยู่ และทำตามหน้าที่ของตนเอง เมื่อถึงวันที่สงครามสิ้นสุด โลกเก่าจบสิ้นลง ก็จะมีการสร้างโลกใหม่ขึ้น ทุกอย่างสูญสลายและสร้างขึ้นใหม่ได้

ประถม 5

เด็กวัยนี้จะเรียนรู้ได้ดีหากมีความงามสอดแทรกอยู่ เรียนประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์เพื่อสอดรับกับการรับรู้โลกภายนอกอันกว้างขวางมากขึ้น ปลูกฝังการเคารพปัจเจกภาพของผู้อื่น และเรียนอาณาจักรพืช

เด็กเริ่มคุ้นเคยกับการแยกตัวออกมามากขึ้น ทำให้การมองโลกเริ่มมีมุมมองใหม่ๆ ขอบข่ายการรับรู้ของเด็กเพิ่มขึ้น มีความเชื่อมั่นในตนเอง เด็กจะละทิ้งความเป็นเด็กอีกช่วงหนึ่งไว้เบื้องหลังเพื่อก้าวต่อไปข้างหน้า การสอนเป็นก้าวต่อจากฐานเดิมที่วางไว้แล้วเพื่อเตรียมเด็กให้พร้อมกับการเดินหน้าต่อไป เด็กมีการเรียนประวัติศาสตร์ที่เล่าถึงการกระทำและความบากบั่นของมนุษย์ เพื่อปลุกความเป็นมนุษย์ในตัวเอง และทำให้เขามองเห็นตัวเองและเห็นวิวัฒนาการของมนุษยชาติ ซึ่งเมื่อถึงเวลาหนึ่งเขาเองก็ต้องช่วยผลักดันให้รุดหน้าต่อไป

เด็กเรียนรู้ภูมิศาสตร์ที่นำเด็กออกห่างจากตัวเองไปสู่เทศะอันกว้างขวางยิ่งขึ้น นำเด็กขยายความสำนึกไปสู่ประชาชาติทั้งปวงในโลก และช่วยให้เด็กมีความใกล้ชิดกับชุมชน ตำนานและมหากาพย์กรีกที่สละสลวยละเมียดละไมเหมาะกับสภาพอารมณ์อันอ่อนไหวของพวกเขา รวมถึงเด็กวัยนี้จะเรียนรู้ได้ดีหากมีความงามสอดแทรกอยู่

เคารพปัจเจกภาพ

ในชั้นประถมห้าเราควรสอนให้เด็กเคารพปัจเจกภาพของผู้อื่น ในขณะที่ปัจเจกภาพของตนเองกำลังพัฒนาอย่างแกร่งกล้า โดยผ่านบทเรียนวิชาภาษา เรียนรู้ภาษาและวัฒนธรรมของผู้อื่น

เรียนอาณาจักรพืช เรียนรู้ตัวเองจากพืช

สอดคล้องกับการเติบโตของตัวเอง

ในวิชาอาณาจักรพืช เขาจะได้ออกไปสำรวจและสังเกตธรรมชาติรอบตัว รู้จักต้นไม้ซึ่งสอดคล้องกับการเติบโตของเขาเองแต่ละช่วงวัย

• เริ่มจากเห็ดราที่บอบบางราวทารกน้อยอิงแอบอยู่กับพระแม่ธรณี ไม่ชอบแสงแดด และนอนหลับได้ทั้งวัน
• สาหร่ายพืช ที่ต้องอาศัยน้ำคอยพยุงเหมือนเด็กที่กำลังหัดยืนยังต้องพึ่งพาผู้ใหญ่
• ไลเคน ส่วนผสมของสาหร่ายกับราที่รวมตัวอยู่ด้วยกันเหมือนเด็กที่ต้องมีพ่อแม่และครอบครัวอยู่ล้อมรอบ
• มอส พืชเล็กที่พยายามเลียนแบบต้นไม้ใหญ่เหมือนเด็กอนุบาลที่เลียนแบบผู้ใหญ่ไปเสียทุกอย่าง
• เฟิร์น ที่อาจจะโตกว่ามอส แต่ก็ยังเลียนแบบต้นไม้ใหญ่อยู่ เหมือนเด็กประถมต้นนั่นเอง

บ่มเพาะความงาม

สุดท้ายเขาได้เห็นว่าการเปลี่ยนผ่านของพืชจากเมล็ด สู่ต้นอ่อน จนเติบโตออกดอกเบ่งบานและร่วงโรยลงสู่พื้นดิน ก่อนจะบ่มเพาะเมล็ดแล้วงอกขึ้นมาใหม่ หมุนเวียนตามฤดูกาล ตามอาณาจักรของดิน น้ำ ลม และไฟ (แสงแดด) เห็นว่าพืชทั้งเล็กใหญ่พยายามงอกงามในทุกสถานที่ ความงามของธรรมชาติที่งามแบบที่เป็น เป็นบ่มเพาะความงามและสำนึกแห่งความดี ความงาม ความจริง ในแบบที่ไม่ต้องอธิบาย แต่เด็กรับรู้ได้จากการสังเกตและซึมซับเรื่องราวของธรรมชาติรอบตัว

ประถม 6

เด็กจะแยกตัวเองออกจากโลกภายนอกอย่างสิ้นเชิง สามารถเข้าใจนามธรรมได้ ต้องการรู้สาเหตุและความเป็นมาของสิ่งต่างๆ

เด็กจะแยกตัวเองออกจากโลกภายนอกอย่างสิ้นเชิงเป็นครั้งแรก ในช่วงนี้เด็กจะสามารถเข้าใจในเชิงนามธรรมได้ เหมาะกับการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์กายภาพ เช่น ฟิสิกส์ ธรณีวิทยา แร่ธาตุวิทยา เลขาคณิต เด็กต้องการรู้สาเหตุและความเป็นมาของสิ่งต่างๆ และกฎเกณฑ์การทำงานของสรรพสิ่งรอบตัว

ในวิชาศิลปะจะเน้นถึงเทคนิคศิลปะซึ่งไม่เคยเป็นที่สนใจก่อนหน้านี้ จากที่เคยเรียนวิชาประวัติศาสตร์ยุคโบราณเมื่อปีก่อน ปีนี้ได้ก้าวเข้าสู่ประวัติศาสตร์ยุคใหม่ โดยเริ่มจากยุคเสื่อมของกรีก การเริ่มต้น รุ่งเรืองของโรมัน ซึ่งโดดเด่นในเชิงการก่อสร้าง เป็นการให้ภาพโลกเชิงกวีสู่โลกเชิงวิทยาศาสตร์ เปรียบเสมือนกับภาวะที่เกิดกับพวกเขา ซึ่งต้องละทิ้งวัยเด็กไว้เบื้องหลัง เพื่อก้าวสู่สภาวะสำนึกการคิดแบบผู้ใหญ่ในช่วงอายุนี้

มัธยม 1

ก้าวเข้าสู่วัยรุ่น มีความเปลี่ยนแปลงทางด้านกายภาพและความคิดเห็นที่เป็นเหตุเป็นผล มีแง่คิดและมุมมองมากขึ้น มีความเป็นตัวของตัวเอง ซึ่งต้องการให้ผู้ใหญ่ตระหนักรู้และยอมรับเขา ยังไม่สันทัดกับการรับมือความรู้สึกที่อ่อนไหวท่วมท้น

เด็กวัย 13 ปีเป็นการก้าวเข้าสู่วัยรุ่น มีความเปลี่ยนแปลงทางด้านกายภาพและความคิดเห็นที่เป็นเหตุเป็นผล มีแง่คิดและมุมมองมากขึ้น มีความเป็นตัวของตัวเองซึ่งต้องการให้ผู้ใหญ่ตระหนักรู้และยอมรับเขา เด็กยืนอยู่บนโลกแห่งความเป็นจริงมากขึ้น มีวิธีคิดที่สามารถวิเคราะห์แยกแยะได้แจ่มชัดขึ้น ความละเอียดอ่อนซับซ้อนในเชิงอารมณ์เพิ่มมากขึ้น แต่เด็กก็ยังไม่สันทัดกับการรับมือความรู้สึกที่อ่อนไหวท่วมท้นเท่าใดนัก

การแสดงออกในแทบทุกเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นงานเรียน แบบฝึกหัด งานวาด งานเขียน งานฝีมือ งานไม้ งานวาดระบาย ดนตรี หรือแม้แต่การมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ล้วนเป็นการแสดงตัวของอารมณ์ออกมาให้ปรากฏทั้งสิ้น อย่างไรก็ดีเด็กพยายามที่จะถอยออกมาเพื่อมองเข้าไปให้เห็นความรู้สึกที่เกิดขึ้น เพื่อที่จะเข้าใจสภาวะนั้นๆ อย่างเต็มที่เท่าที่วัยและประสบการณ์ของเขาจะเอื้ออำนวย

วัยแห่งการค้นหา

ในวัยนี้เป็นวัยแห่งการค้นหา เป็นวัยที่เขาไม่เพียงแต่ต้องการที่จะรู้จักโลกและสรรพสิ่ง หากแต่ต้องการที่จะเข้าใจด้วยว่าอะไรเป็นสาเหตุเบื้องหลังปรากฏการณ์ต่างๆ การศึกษาสำหรับเด็กวัยนี้จะเป็นเนื้อหาที่ต้องทำให้เขาเข้าใจได้จริงๆ เด็กเริ่มมองหาที่มาที่ไป เหตุและผล โดยยังไม่ถึงขั้นรายละเอียดที่ลึกซึ้งนัก จึงสอดคล้องกับการเรียนประวัติศาสตร์ช่วงที่มนุษย์เริ่มแสวงหาความจริงจากการเปลี่ยนแปลงต่างๆ จากความรุ่งเรืองแข็งแกร่ง และอารยธรรมในยุคโรมัน ซึ่งต่อมาเป็นการล่มสลายของอาณาจักรโรมัน นำพาไปสู่ยุคมืด จนในที่สุดมนุษย์จำเป็นต้องออกไปค้นหา นำมาซึ่งการออกเรือเดินสมุทรเพื่อไปเผชิญโลก และค้นหาดินแดนใหม่ๆ ช่วงที่ผู้คนนำภูมิปัญญาและองค์ความรู้ดั้งเดิมกลับมาสู่การรับรู้ใหม่อีกครั้งในยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา (Renaissance) เนื้อหาต่างๆ เป็นการเปิดออกสู่วัฒนธรรมที่แตกต่างหลากหลาย

ลึกซึ้งขึ้น

เด็กจะเริ่มเรียนฟิสิกส์ กลศาสตร์ คานรอก การใช้แรง เครื่องทุ่นแรง เพื่อให้เหมาะสมกับวัยที่เริ่มมีพลังเข้ามา เรียนรู้การผ่อนหนักผ่อนเบา รู้จักวางกำลังให้ถูกที่ บทเรียนฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา ดาราศาสตร์ และคณิตศาสตร์ แม้จะยากและซับซ้อนขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็เผยให้เห็นความเข้าใจมนุษย์ โลก และจักรวาลที่ละเอียดลึกซึ้งขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งที่เด็กวัยนี้ต้องการ

เด็กได้เรียนรู้ฉันทลักษณ์ แต่งกลอนได้ตามหลักและสละสลวย จับใจความ และเขียนรายงานในแบบฉบับของตัวเองได้ เรียนสมการ บัญชีรายรับรายจ่าย ซึ่งเชื่อมโยงกับเรื่องราวของอาณาจักรโรมัน ที่มีการคิดดอกเบี้ย การกู้ยืมเงิน การทำบัญชี และระบบเปอร์เซนต์ เรียนเรขาคณิต เคมี ชีววิทยาของร่างกายมนุษย์ การแพทย์ในอดีตแบบองค์รวม เรียนภาษาผ่านบทสนทนาและการเล่น วาดภาพเชิงมิติ Perspective และได้บรรเลงดนตรีร่วมกันเป็นวงซึ่งช่วยซัพพอร์ตการเติบโตตามวัย

มัธยม 2

ถือเป็นปีสุดท้ายในระดับประถมตามแนวทางการศึกษาวอลดอร์ฟ เด็กๆ ได้แสดงให้เห็นถึงคุณภาพที่กำลังจะเปลี่ยนแปลง เด็กมีความคิดอ่านที่เป็นเหตุผล มีหลักการชัดเจนขึ้น จนกระทั่งอยากเป็นอิสระหรือดูแลตัวเอง

เนื้อหาการเรียนรู้มีความหลากหลาย มีลักษณะของการวิเคราะห์แยกส่วนมากขึ้น เข้าสู่การเรียนเชิญนามธรรม เช่น วิชาเคมี ชีววิทยา ซึ่งอธิบายให้เด็กๆ เข้าใจการทำงานของร่างกายตนเองในเชิงวิชาการมากยิ่งขึ้น ในวิชาประวัติศาสตร์เผยให้เห็นพัฒนาการของมนุษยชาติที่ก้าวเข้าสู่ยุคของการใช้เหตุผลและความคิดในเชิงวิทยาศาสตร์มากขึ้น ผ่านเรื่องเล่าในช่วงฟื้นฟูศิลปวิทยาการ (Renaissance) และช่วงปฏิวัติอุตสาหกรรม

เด็กที่ผ่านการดูแลตามแนวทางวอลดอร์ฟที่ให้การหล่อเลี้ยงชีวิตแห่งความรู้สึก เปิดโอกาสให้เด็กได้แสดงออกและลงมือทำผ่านการคิด ความรู้สึก และพลังเจตจำนงของเขา ด้วยหลักสูตรที่ตอบรับกับความต้องการตามพัฒนาการและสภาวะดวงจิตของเด็กอย่างแท้จริง ในขวบปีนี้พวกเขาก็พร้อมที่จะก้าวผ่านธรณีประตูสู่ชีวิตในช่วงใหม่ของการเป็นผู้ใหญ่ การเรียนการสอนในปีนี้เรียกร้องให้เด็กใช้ความสามารถสำคัญสองประการของมนุษย์คือการคิดแบบเป็นตรรกะ เป็นเหตุเป็นผล และการใช้วิจารณญาณของแต่ละคนในการตัดสิน   พวกเขาได้พบตัวอย่างการต่อสู้ของมนุษยชาติที่ความสามารถสองประการนี้ต้องฝ่าฟันจนเผยตัวออกมาเป็นการปฏิวัติต่างๆ ของแต่ละชนชาติที่เกิดขึ้นทั่วโลกในวิชาประวัติศาสตร์

เด็ก ม.2 ต้องการการมีส่วนร่วมในการสอน เขาไม่ต้องการเป็นเพียงผู้รอรับการสอนจากครูหรือแผนการสอนที่วางไว้แล้ว พวกเขาโหยหาและต้องการสิ่งที่ท้าทาย พวกเขาจำเป็นต้องออกไปผจญโลก เพื่อค้นหาว่าสิ่งใดเขาทำได้และอะไรคือข้อจำกัดของเขา และเมื่อผ่านชั้นนี้ไป พวกเขาก็พร้อมที่จะเข้าสู่พัฒนาการขั้นใหม่ของชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิง

นอกจากนั้นความมั่นใจในตนเอง ความรับผิดชอบส่วนตัว และสำนึกในพันธะต่อโลกจะค่อยๆ ปรากฏออกมา