รู้จักวอลดอร์ฟ

แนวคิดพื้นฐานของการศึกษาวอลดอร์ฟ

สไตเนอร์ได้แบ่งพัฒนาการตลอดช่วงชีวิตมนุษย์เป็นช่วงละ 7 ปี คือ 0-7, 7-14, 14-21, 21-28, ไปเรื่อยๆ
ซึ่งช่วงที่เด็กมีพัฒนาการในระบบการศึกษา คือ ตั้งแต่แรกเกิดถึงอายุ 21 ปี การศึกษาที่ดีควรต้องตอบรับพัฒนาการของเด็กในแต่ละช่วงวัย เพื่อช่วยให้เด็กๆ เกิดพลังที่จะเติบโตงอกงามเป็นคนที่มีอิสรภาพ เด็กๆ ได้รับการดูแลหล่อเลี้ยงทั้งทางกายภาพ มิติอารมณ์ความรู้สึก และความต้องการเชิงจิตวิญญาณ

ที่นี่ พวกเขาจะได้รับการศึกษาทั้งในแง่ของการลงมือทำและในแง่ของสติปัญญา (ได้เรียนรู้ทั้งทฤษฎีและปฏิบัติ) ผ่านหลักสูตรการเรียน สภาพแวดล้อม และบรรยากาศในการเรียนรู้แบบธรรมชาติ หัวใจหลักของการศึกษาวอลดอร์ฟ คือ การศึกษาเป็นศิลปะ (Education is an Art.) ไม่ว่าวิชาที่สอนนั้นจะเป็นคณิตศาสตร์ ประวัติศาสตร์ หรือฟิสิกส์ จะแฝงด้วยความละเอียดอ่อน ความงาม ส่งเสริมการเรียนรู้ได้ดี

ภาพรวมของหลักสูตร

ภาพรวมของหลักสูตรทั้งหมดนั้น เป็นภาพของการทำงานร่วมกันและสอดประสานกันอย่างลงตัวและสวยงามของวิชาต่างๆ เรื่องที่นักเรียนเรียนในบทเรียนหลัก ปรากฏขึ้นอีกครั้งผ่านกิจกรรมที่เด็กทำในช่วงบ่าย เช่น ในบทเรียนหลักของ ป.๔ จะเรียนเรื่องเล่าของตำนานเทพเจ้านอร์ส เด็กจะได้เรียนรู้การทำตามหน้าที่ของตนเอง รวมถึงทุกอย่างสูญสลายและสร้างขึ้นใหม่ได้ ซึ่งสอดคล้องกับการเติบโตของเด็กในวัยนี้ แล้วในวิชาวาดเส้นก็ปรากฏเป็นภาพวาดลายเงื่อนของ Celtic ชนเผ่าผู้นับถือเทพเจ้านอร์ส และได้ร้องเพลง Celtic เป็นการซึมซับจิตวิญญาณของบุคคลและบรรยากาศในเรื่องราวที่ได้ฟังไป ในการเรียนเด็กจะได้ซึมซับหลากหลายแง่มุมของเรื่องเล่าหรือวิชานั้นๆ ซึ่งจะประทับอยู่ในใจเด็กได้ดี

งานหัตถกรรม งานไม้ และงานศิลปะอื่นๆ ไม่ได้ถูกมองเป็นวิชาเสริมอันแยกขาดออกจากหลักสูตรหลัก หรือเป็นวิชาที่ไม่มีความสำคัญ หรือเป็นเพียงวิชาเลือก แต่เป็นส่วนสำคัญในฐานะที่แต่ละวิชามีส่วนช่วยเติมเต็มให้หลักสูตรในแต่ละขวบปีของนักเรียนครบถ้วนสมบูรณ์

ครูประจำชั้น

อนุบาล

ลักษณะที่สำคัญประการหนึ่งของการศึกษาวอลดอร์ฟ คือ การให้ความสำคัญต่อความสัมพันธ์ระหว่างครู เด็กนักเรียน และผู้ปกครอง ผ่านแต่ละขวบปี เราเชื่อว่าความไว้วางใจและความเข้าอกเข้าใจจะเติบโตได้ผ่านการหล่อเลี้ยงด้วยความสม่ำเสมอ จากการมีครูประจำชั้นคนเดิมและเพื่อนร่วมห้องกลุ่มเดิม ด้วยเหตุนี้เด็กอนุบาลแต่ละห้องจะมีเด็กอายุตั้งแต่ 3 ขวบครึ่งถึง 6 ขวบอยู่ด้วยกันในห้องเดียวกับครูคนเดิมเป็นเวลา 2-3 ปี ก่อนขึ้นชั้นประถม 1

ประถม

ในระดับประถมศึกษา หากเป็นไปได้ครูประจำชั้นจะสอนเด็กๆ กลุ่มเดิมไปตลอด 8 ปี กล่าวคือ ครูเลื่อนชั้นไปตามเด็กๆ เด็กจะอยู่กับครูประจำชั้นคนเดิมไปตลอด 8 ปี (ในแนวการศึกษาวอลดอร์ฟ ระดับประถมศึกษาคือตั้งแต่ ป. 1 ถึง ม.2)

เวลาแต่ละปีเป็นช่วงเวลาที่ครูจะใช้เพื่อทำความรู้จักนักเรียนในชั้นและเพื่อที่นักเรียนจะได้รู้จักและไว้วางใจในครูของพวกเขา สำหรับเด็กๆ เวลาแต่ละปีในระดับประถมนั้นหมายถึง พัฒนาการของสภาวะสำนึกของพวกเขาจะสอดคล้องกับสภาวะสำนึกของมนุษยชาติในประวัติศาสตร์ ซึ่งค่อยๆ เปิดคลี่ออกผ่านยุคสมัยต่างๆ และเด็กก็จะได้เรียนประวัติศาสตร์ที่สอดคล้องกับตัวเขาในแต่ละวัย เช่น

• ในยุคอินเดียโบราณ​ที่มนุษย์​เป็นหนึ่งเดียวกันกับธรรมชาติ​และจักรวาล ผู้คนดำรงอยู่​โดย​มิได้แยกขาดโลกกายภาพจากโลกจิตวิญญาณ​เบื้องบน เช่นเดียวกับที่เด็กประถมต้น ป.1-2 รู้สึกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน​กับสิ่งรอบตัว เทพนิยายเป็นจริง​สำหรับพวกเขา สรรพสิ่งมีตัวตน ต้นไม้ สัตว์​ ก้อนหินมีชีวิต พูดจาได้
• หรือในยุคกรีกที่มนุษย์​เริ่มมาดำรงอยู่​บนโลกมากขึ้น ความสัมพันธ์​ระหว่างโลกกายภาพกับโลกเบื้องบนห่างออกจากกัน  มนุษย์​ไม่จำเป็น​ต้องพึ่งพาเทพ หรืออำนาจลี้ลับ​เหมือนยุคก่อนหน้า หากแต่สามารถใช้ความคิดของตัวเองตัดสินใจ​ในการกระทำ​ได้โดยอิสระ​  เทียบได้กับเด็ก​ในวัยเริ่มเข้าวัยรุ่น​ประมาณ 12-13 ปี เมื่อพวกเขาเริ่มมีความสามารถในการคิดอย่างเป็นเหตุเป็นผล​ ต้องการทำอะไรๆ ด้วยตนเอง​ ไม่ได้​ฟังหรือยอมตามง่ายๆ เหมือน​แต่ก่อน

หลักสูตรได้ถูกออกแบบเพื่อส่งเสริมพัฒนาการของสภาวะสำนึกนี้ และสำหรับครูแล้วการเดินทางผ่านเวลา 8 ปี ก็เป็นหนทางการพัฒนาภายในของครูด้วย เพราะครูประจำชั้นจะมีประสบการณ์ต่อพลังแห่งการเปลี่ยนแปลงของเด็ก ในขณะเดียวกันเด็กๆ จะเรียกร้องการปรับเปลี่ยนและการพัฒนาภายในของครูเช่นกัน เพื่อให้สามารถเข้าใจและตอบรับพวกเขาได้เสมอ

ครูประจำวิชา

วัยรุ่น ม.3 – ม.6 : ต้องการครูที่เชี่ยวชาญ

เมื่อก้าวเข้าสู่ช่วงวัยรุ่น อัตลักษณ์ของเด็ก (Ego/ปัจเจก) จะมีประสบการณ์ใหม่ คือ การพบกับอิสรภาพส่วนบุคคล (Personal Freedom) และการให้การศึกษาในช่วงนี้ต้องเน้นการเปิดเพื่อให้เด็กได้พบพลังงานใหม่ๆ โรงเรียนวอลดอร์ฟในระดับมัธยมศึกษา (ม.3-ม.6) ครูประจำชั้นจะถูกแทนที่ด้วยครูประจำวิชา เนื่องจากในเด็กวัยนี้ต้องการครูที่มีทักษะเชี่ยวชาญมีความชำนาญในวิชาความรู้นั้นจริงๆ ครูมัธยมจะเป็นผู้ซึ่งเชี่ยวชาญเฉพาะในสาขาวิชานั้นๆ การเรียนการสอนเริ่มนำไปสู่ความเข้าอกเข้าใจในเชิงเหตุผลและการใช้ความคิดไตร่ตรอง รวมถึงความคิดมุมมองในเชิงปรัชญาต่อโลกทั้งหมด สิ่งที่เด็กเคยได้สัมผัสมาก่อน ภาพที่มีความงดงามเชิงศิลปะในระดับประถม มาในวัยนี้ได้ถูกพิจารณาใหม่ ผ่านการวิเคราะห์และทำงานกับเรื่องนั้นๆ ด้วยพลังใหม่ของเด็กแต่ละคนเอง คือการใช้เหตุผลเพื่อนำไปสู่ความเข้าใจ